Gojenie tatuażu, objawy, alergie, zakażenia i moment, w którym warto skonsultować się z lekarzem.
Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli po wykonaniu tatuażu pojawią się niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem lub dermatologiem.
Świeży tatuaż to rana. Organizm będzie reagował.
To jedna z rzeczy, które zawsze tłumaczyłam swoim klientom jeszcze zanim uruchomiłam maszynkę.
Tatuaż to nie tylko obraz na skórze. To kontrolowany mikrouraz. Każde wkłucie igły powoduje niewielkie uszkodzenie tkanek, a organizm natychmiast uruchamia proces gojenia.
Dlatego po wykonaniu tatuażu mogą pojawić się:
- zaczerwienienie,
- lekka opuchlizna,
- ból,
- uczucie ciepła,
- sączenie osocza,
- łuszczenie się skóry,
- swędzenie.
To nie oznacza od razu, że coś poszło nie tak.
Wręcz przeciwnie. W większości przypadków jest to naturalna odpowiedź organizmu na świeżą ranę.
Jednocześnie istnieją objawy, których nie wolno bagatelizować. Umiejętność odróżnienia prawidłowego gojenia od rozwijającego się problemu jest ważna zarówno dla klienta, jak i początkującego tatuatora.
Dlaczego każda skóra reaguje inaczej?
To pytanie pojawia się bardzo często.
Jedna osoba po kilku godzinach praktycznie nie ma już zaczerwienienia, a druga przez dwa dni ma wyraźnie opuchniętą skórę. Jeden tatuaż goi się błyskawicznie, a drugi potrzebuje kilku dodatkowych dni.
I obie sytuacje mogą być całkowicie prawidłowe.
Reakcja skóry zależy od wielu czynników i nie da się jej przewidzieć w 100%.
Co wpływa na reakcję skóry po tatuażu?
Typ skóry
Cienka, bardzo jasna lub sucha skóra często szybciej reaguje zaczerwienieniem i podrażnieniem.
Z kolei skóra grubsza lub bardziej tłusta może wydawać się mniej wrażliwa podczas tatuowania, ale czasami goi się nieco wolniej.
Nie oznacza to, że któryś typ skóry jest "lepszy". Po prostu każda reaguje inaczej.
Wiek
Młoda skóra zwykle regeneruje się szybciej.
Z wiekiem zdolność skóry do zatrzymywania wody i odbudowy tkanek stopniowo maleje, dlatego proces gojenia może się wydłużyć.
Stan zdrowia
Organizm, który walczy z inną chorobą, ma mniej siły na gojenie świeżej rany.
Niektóre choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca czy choroby autoimmunologiczne, mogą wydłużyć proces regeneracji lub zwiększyć ryzyko powikłań.
Dlatego tak ważny jest szczery wywiad przed wykonaniem tatuażu.
Przyjmowane leki
Niektóre leki wpływają na przebieg tatuowania i gojenia.
Przykładowo leki przeciwkrzepliwe mogą powodować większe krwawienie podczas zabiegu, natomiast leki immunosupresyjne zwiększają podatność na zakażenia.
Jeżeli klient przyjmuje na stałe jakiekolwiek leki, warto poinformować o tym tatuatora jeszcze przed rozpoczęciem sesji.
Miejsce wykonania tatuażu
Nie każde miejsce na ciele goi się tak samo.
Tatuaże wykonane na żebrach, kostkach, nadgarstkach, stopach czy w okolicy stawów często są bardziej opuchnięte i bolesne niż tatuaże wykonane na ramieniu czy udzie.
Powód jest prosty - te miejsca są narażone na ciągły ruch, ucisk i tarcie.
Nawodnienie i kondycja skóry
Odwodniona skóra gorzej przyjmuje pigment i potrzebuje więcej czasu na regenerację.
Dlatego przed planowaną sesją warto zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu i regularnie nawilżać skórę.
Styl życia
Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, niewyspanie czy przewlekły stres mogą spowolnić proces gojenia.
Organizm skupia się wtedy na innych problemach, przez co regeneracja skóry przebiega mniej sprawnie.
Predyspozycje organizmu
Niektóre osoby mają większą skłonność do alergii, inne do tworzenia bliznowców, a jeszcze inne cierpią na choroby skóry, takie jak łuszczyca czy atopowe zapalenie skóry.
To wszystko może wpływać na sposób, w jaki organizm reaguje na wykonanie tatuażu.
Dlatego zawsze warto poinformować tatuatora o swoim stanie zdrowia jeszcze przed rozpoczęciem zabiegu.
Co jest normalne po wykonaniu tatuażu?
Tatuaż to dla organizmu niewielka rana.
Nic więc dziwnego, że przez pierwsze dni pojawiają się objawy przypominające stan zapalny. To właśnie dzięki nim organizm rozpoczyna proces naprawy uszkodzonych tkanek.
Do najczęściej spotykanych, prawidłowych reakcji należą:
- zaczerwienienie,
- lekka opuchlizna,
- uczucie ciepła,
- tkliwość,
- ból,
- niewielki wyciek osocza,
- łuszczenie naskórka,
- swędzenie.
U części osób po wykonaniu większego tatuażu może pojawić się również stan podgorączkowy, a nawet krótkotrwała gorączka.
Samo jej wystąpienie nie oznacza jeszcze zakażenia.
Niepokojące staje się dopiero wtedy, gdy utrzymuje się dłużej niż około dobę, nie daje się obniżyć lekami przeciwgorączkowymi lub towarzyszą jej inne objawy, takie jak narastający ból, ropa czy szybko powiększające się zaczerwienienie.
Ropa czy osocze? Klienci bardzo często je mylą.
To chyba jedna z najczęstszych wiadomości, jakie dostawałam od swoich klientów.
Paulina, chyba leci mi ropa...
Po obejrzeniu zdjęć bardzo często okazywało się, że to wcale nie była ropa.
To było zwykłe osocze.
Klient widzi żółtawy płyn na folii albo ręczniku papierowym i od razu zakłada najgorszy scenariusz.
Tymczasem w pierwszej dobie po wykonaniu tatuażu organizm bardzo często wydziela właśnie osocze zmieszane z niewielką ilością tuszu i krwi.
To całkowicie naturalny etap gojenia.
Jak wygląda osocze?
Najczęściej jest:
- przezroczyste lub lekko żółtawe,
- wodniste,
- może wyglądać na szare lub brunatne, ponieważ miesza się z tuszem,
- nie ma nieprzyjemnego zapachu,
- z każdym dniem jest go coraz mniej.
To oznacza, że organizm wykonuje swoją pracę.
Jak wygląda ropa?
Ropa wygląda zupełnie inaczej.
Najczęściej jest:
- gęsta,
- żółta, zielonkawa lub biało-żółta,
- ma charakterystyczny, nieprzyjemny zapach,
- pojawia się razem z nasilającym się bólem,
- zaczerwienienie zamiast się zmniejszać - staje się coraz większe,
- często towarzyszy jej gorączka.
Jeżeli widzisz taką wydzielinę, nie warto czekać ani próbować leczyć jej domowymi sposobami. W takiej sytuacji należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.
Lewe zdjęcie: osocze
Prawe zdjęcie: ropa
WAŻNE: Samo zdjęcie nie pozwala rozpoznać zakażenia. Jeśli wydzielinie towarzyszy nasilający się ból, gorączka lub zaczerwienienie wychodzące poza tatuaż, skonsultuj się z lekarzem.
Objawy, których nie wolno ignorować
Większość tatuaży goi się bez większych problemów.
Czasami jednak organizm wysyła sygnały, które mówią, że dzieje się coś więcej niż zwykły proces gojenia.
To właśnie tutaj bardzo ważne jest zachowanie zdrowego rozsądku.
Nie chodzi o to, żeby panikować przy każdym zaczerwienieniu, ale też nie można bagatelizować objawów, które z dnia na dzień się nasilają.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim sytuacje, w których zamiast poprawy obserwujesz pogorszenie.
Do objawów wymagających konsultacji lekarskiej należą:
- gorączka utrzymująca się dłużej niż 24 godziny,
- gorączka, której nie można obniżyć lekami,
- silny ból narastający po 2-3 dniach od wykonania tatuażu,
- zaczerwienienie wychodzące poza obszar tatuażu,
- ropna wydzielina,
- nieprzyjemny zapach wydzieliny,
- pęcherze,
- rozległa wysypka,
- grudkowata struktura tatuażu,
- powiększone węzły chłonne,
- żółta lub zielonkawa ropa,
- rozległy stan zapalny.
Jeżeli pojawia się którykolwiek z tych objawów, nie warto szukać porad na forach internetowych ani testować domowych sposobów.
Im szybciej lekarz oceni sytuację, tym większa szansa, że problem uda się opanować bez większych konsekwencji dla zdrowia i samego tatuażu.
Co może zrobić lekarz?
To pytanie również pojawia się bardzo często.
W zależności od przyczyny lekarz może:
- ocenić, czy mamy do czynienia z zakażeniem, alergią czy inną reakcją organizmu,
- zlecić badania krwi,
- pobrać wydzielinę do badania bakteriologicznego,
- przepisać leki przeciwzapalne,
- przepisać antybiotyk,
- zalecić leczenie miejscowe,
- skierować do dermatologa,
- w cięższych przypadkach skierować do szpitala.
Nie warto samodzielnie rozpoczynać antybiotykoterapii ani stosować przypadkowych maści poleconych przez znajomych.
Alergia czy zakażenie? To nie jest to samo.
Bardzo często klienci używają słowa "zakażenie", kiedy tak naprawdę mają do czynienia z reakcją alergiczną.
Z drugiej strony zdarza się również odwrotna sytuacja - ktoś bagatelizuje rozwijające się zakażenie, myśląc, że "tak po prostu wygląda gojenie".
Dlatego warto znać podstawowe różnice.
Reakcja alergiczna
Najczęściej objawia się:
- uporczywym swędzeniem,
- wysypką,
- pęcherzami,
- wypukłą lub grudkowatą strukturą tatuażu,
- zaczerwienieniem utrzymującym się przez dłuższy czas.
Najczęściej mówi się o alergii na czerwony pigment, ale reakcja może wystąpić również przy innych kolorach, a nawet przy czarnym tuszu.
Czasami problemem nie jest sam pigment, ale kosmetyk używany podczas pielęgnacji.
Czy warto zrobić próbę uczuleniową przed tatuażem?
Jeśli klient ma historię silnych alergii, atopii, reakcji na kosmetyki, biżuterię, farby albo wcześniejsze problemy skórne, warto rozważyć próbę uczuleniową przed właściwą sesją.
Nie daje ona 100% gwarancji, że reakcja nie pojawi się później, ale może pomóc wychwycić mocną, szybką reakcję organizmu.
Miałam kiedyś klientkę, która była alergiczką. Zanim wykonałyśmy właściwy tatuaż, zrobiłam jej malutką kropkę pigmentem w niewidocznym miejscu. Następnego dnia obudziła się z czerwoną wysypką na ciele.
I właśnie po to robi się takie próby.
Nie po to, żeby „udowodnić”, że wszystko będzie idealnie. Tylko po to, żeby nie zrobić dużego tatuażu na skórze, która już przy minimalnym kontakcie z pigmentem pokazuje, że coś jest nie tak.
Warto jednak jasno powiedzieć klientowi: negatywna próba uczuleniowa nie oznacza, że reakcja alergiczna nigdy nie wystąpi. Niektóre reakcje pojawiają się później - po kilku dniach, tygodniach, a czasem nawet po latach.
Dlatego przy osobach z historią alergii najważniejsze są: szczery wywiad, ostrożność, obserwacja i - w razie wątpliwości - konsultacja z lekarzem lub alergologiem.
Zakażenie
Zakażenie zwykle rozwija się inaczej.
Najczęściej pojawiają się:
- narastający ból,
- nasilający się obrzęk,
- zaczerwienienie obejmujące coraz większy obszar,
- ropa,
- nieprzyjemny zapach,
- gorączka,
- złe samopoczucie.
To sytuacja, która wymaga konsultacji z lekarzem.
Pamiętam bardzo nietypową sytuację z zielonym pigmentem...
Przez lata pracy zdarzyło mi się zobaczyć wiele różnych reakcji skóry.
Jedna z nich do dziś utkwiła mi w pamięci.
Podczas tatuowania jednego z klientów zielony pigment praktycznie nie chciał wejść w skórę.
Bez względu na to, ile razy przejeżdżałam maszynką, wyglądało to tak, jakbym tatuowała samą igłą.
Pigment po prostu znikał.
Nie oznaczało to jednak alergii ani zakażenia.
To dobry przykład tego, że organizmy potrafią reagować bardzo indywidualnie i nie wszystko da się jednoznacznie wyjaśnić.
Dlaczego dochodzi do nieprzyjemnych sytuacji?
To chyba najważniejsza część całego artykułu.
Kiedy pojawia się problem z gojeniem, bardzo łatwo wskazać jednego winnego.
Tymczasem rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej.
Czasami przyczyną jest błąd tatuażysty.
Czasami błędy popełnia klient.
A czasami obie strony zrobiły wszystko prawidłowo, a organizm mimo to zareagował w nieprzewidywalny sposób.
Nie każda nieprzyjemna reakcja oznacza czyjąś winę.
Kiedy problem może leżeć po stronie tatuażysty?
Tatuażysta ma ogromny wpływ na bezpieczeństwo całego zabiegu.
Ryzyko problemów zwiększa między innymi:
- nieprzestrzeganie zasad higieny,
- używanie niesprawdzonych tuszy,
- niewłaściwa sterylizacja sprzętu,
- zbyt agresywna praca powodująca nadmierne uszkodzenie skóry,
- brak wywiadu z klientem,
- tatuowanie skóry z aktywną wysypką lub stanem zapalnym,
- brak przekazania zaleceń dotyczących pielęgnacji.
To właśnie dlatego tak często powtarzam kursantom:
Tatuażysta nie pracuje tylko z tuszem. Pracuje z czyimś ciałem, zdrowiem i zaufaniem.
Kiedy problem może leżeć po stronie klienta?
Bardzo często sam tatuaż został wykonany prawidłowo.
Problemy pojawiają się dopiero podczas gojenia.
Najczęściej widzę takie błędy:
- brak pielęgnacji,
- smarowanie tatuażu przypadkowymi preparatami, np. wazeliną,
- zbyt szybki powrót na siłownię, basen lub saunę,
- opalanie świeżego tatuażu,
- noszenie ciasnych ubrań ocierających tatuaż,
- drapanie lub odrywanie strupków,
- dotykanie tatuażu brudnymi rękami.
To właśnie dlatego zawsze powtarzam, że wykonanie tatuażu to dopiero połowa sukcesu.
Druga połowa zaczyna się po wyjściu ze studia.
A czasami to po prostu organizm
I to jest coś, o czym mówi się zdecydowanie za rzadko.
Nie wszystko da się przewidzieć.
Organizm każdego człowieka jest inny.
Na reakcję skóry wpływają między innymi:
- genetyka,
- alergie,
- choroby autoimmunologiczne,
- AZS,
- łuszczyca,
- cukrzyca,
- aktualny stan zdrowia,
- stres,
- niewyspanie,
- odwodnienie,
- odporność.
Można pracować sterylnie, używać najlepszych tuszy, przeprowadzić dokładny wywiad i przekazać klientowi idealną instrukcję pielęgnacji...
...a mimo to organizm zareaguje w sposób, którego nie dało się przewidzieć.
To nie zwalnia nas z odpowiedzialności.
Ale pokazuje, że tatuowanie nie jest matematyką.
Najczęstsze scenariusze
Z mojego doświadczenia oraz wiedzy medycznej można wyróżnić trzy sytuacje, które pojawiają się najczęściej.
1. Reakcja alergiczna
Najczęściej:
- wysypka,
- pęcherze,
- swędzenie,
- wypukły tatuaż,
- reakcja na pigment lub kosmetyki.
2. Zakażenie
Najczęściej:
- narastający ból,
- ropa,
- gorączka,
- zaczerwienienie,
- nieprzyjemny zapach.
3. Odczyn autoimmunologiczny
U osób cierpiących na łuszczycę, AZS lub egzemę sam uraz skóry może wywołać pojawienie się zmian chorobowych. To zjawisko nazywa się fenomenem Koebnera.
Dlatego przed wykonaniem tatuażu warto powiedzieć tatuatorowi o wszystkich chorobach skóry.
Co mówię kursantom, którzy boją się odpowiedzialności?
To temat, który wraca praktycznie na każdym szkoleniu.
Początkujący tatuatorzy bardzo często boją się nie samego tatuowania, ale odpowiedzialności za to, jak zareaguje organizm klienta.
I to jest dobre.
To znaczy, że podchodzą do swojej pracy odpowiedzialnie.
Jednocześnie zawsze tłumaczę im jedną rzecz.
Nie mamy wpływu na wszystko.
Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak zachowa się każdy organizm.
Możemy natomiast zrobić wszystko, co leży po naszej stronie.
Dlatego przed wykonaniem tatuażu zawsze należy:
- przeprowadzić dokładny wywiad zdrowotny,
- zapytać o alergie,
- zapytać o choroby skóry,
- zapytać o przyjmowane leki,
- zachować pełną sterylność pracy,
- używać sprawdzonych materiałów,
- odpowiednio zabezpieczyć tatuaż,
- dokładnie wyjaśnić zasady pielęgnacji.
Reszta w dużej mierze zależy od organizmu klienta i od tego, czy będzie stosował się do zaleceń.
To właśnie dlatego zawsze zachęcam kursantów, aby każdemu klientowi przekazywali instrukcję pielęgnacji.
Najlepiej w formie papierowej lub elektronicznej.
Klient po kilku godzinach często nie pamięta połowy informacji przekazanych po sesji.
Dobrze przygotowana ulotka pozwala uniknąć wielu niepotrzebnych telefonów... i wielu błędów pielęgnacyjnych.
Kiedy odmówić wykonania tatuażu?
To temat, o którym mówi się zdecydowanie za mało.
Początkującym wydaje się, że skoro klient przyjechał i jest gotowy zapłacić za tatuaż, to trzeba go wykonać.
Ja uważam odwrotnie.
Czasami najlepszym tatuażem jest ten, którego nie wykonaliśmy.
Klient z wysypką
Pamiętam klienta, który przyszedł na sesję z wyraźnymi zmianami na całym ramieniu.
Twierdził, że to prawdopodobnie uczulenie na proszek do prania.
Nie ryzykowałam.
Wyjaśniłam, że najpierw skóra musi wrócić do zdrowia, a dopiero później możemy bezpiecznie wykonać tatuaż.
Nie wiadomo było, z czym mamy do czynienia.
A tatuowanie skóry objętej aktywnym stanem zapalnym mogłoby tylko pogorszyć sytuację.
Klient przeziębiony
Kilka razy zdarzyło mi się również odesłać do domu osoby, które przyjechały wyraźnie przeziębione.
Powody były dwa.
Po pierwsze - kilka godzin spędzonych razem w jednym pomieszczeniu oznacza duże ryzyko, że sama się zarażę.
Po drugie - organizm klienta już walczy z infekcją.
Dokładanie do tego kilkugodzinnego bólu, stresu i procesu gojenia nie jest najlepszym pomysłem.
To kolejna rzecz, którą często powtarzam kursantom.
W takiej sytuacji bardzo łatwo pomyśleć:
Może nic mi nie będzie...
Problem w tym, że jeśli jednak się zarazisz, możesz stracić nie jeden dzień pracy, ale cały tydzień.
Jedna źle podjęta decyzja potrafi kosztować znacznie więcej niż przełożenie jednej sesji.
Alkohol przed sesją
Miałam również dwie sytuacje, kiedy podczas wywiadu okazało się, że klient dzień wcześniej wypił naprawdę sporo alkoholu.
W obu przypadkach przełożyliśmy termin.
Alkohol może wpływać między innymi na krwawienie podczas tatuowania i utrudniać pracę, a w niektórych przypadkach może dojść również do blowout’u (rozlanie tuszu pod skórą).
Kilka dni cierpliwości jest zdecydowanie lepszym rozwiązaniem niż wykonywanie tatuażu w nieodpowiednich warunkach.
Jakie zdjęcia wysłać tatuatorowi, jeśli coś Cię niepokoi?
To może wydawać się drobiazgiem, ale naprawdę ułatwia ocenę sytuacji.
Bardzo często dostawałam zdjęcie zrobione w półmroku, z odległości kilku centymetrów i jeszcze pod światło.
Na takim zdjęciu praktycznie nic nie widać.
Jeżeli martwisz się gojeniem tatuażu, wyślij:
- zdjęcie z bliska,
- zdjęcie z większej odległości,
- zdjęcia pod kilkoma różnymi kątami,
- zdjęcia wykonane w dobrym, naturalnym świetle,
- zdjęcia pokazujące również fragment zdrowej skóry wokół tatuażu.
Dzięki temu tatuator dużo łatwiej oceni, czy wszystko wygląda prawidłowo.
Co zrobić, jeśli nie masz pewności?
Jeżeli nie wiesz, czy tatuaż goi się prawidłowo, możesz zastosować prosty schemat.
Krok 1. Oceń, czy jest lepiej czy gorzej.
Najważniejsze pytanie brzmi:
Czy z każdym dniem objawy słabną?
Jeżeli tak - najczęściej wszystko przebiega prawidłowo.
Jeżeli jest coraz gorzej - to sygnał ostrzegawczy.
Krok 2. Zadbaj o higienę.
- myj tatuaż zgodnie z zaleceniami,
- nie dotykaj go brudnymi rękami,
- unikaj tarcia,
- nie wystawiaj go na słońce,
- zrezygnuj z basenu i sauny.
Krok 3. Nie eksperymentuj.
Internet pełen jest "cudownych sposobów".
Nie smaruj tatuażu przypadkowymi maściami.
Nie stosuj spirytusu.
Nie używaj olejków eterycznych.
Nie testuj domowych metod znalezionych na forach.
Możesz bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Krok 4. Skontaktuj się z tatuatorem.
Dobry tatuator nie zostawia klienta samego po zakończeniu sesji.
Jeżeli masz wątpliwości, napisz.
Lepiej zadać jedno pytanie za dużo niż jedno za mało.
Krok 5. Nie zwlekaj z wizytą u lekarza.
Jeżeli pojawiają się objawy alarmowe, tatuator nie zastąpi lekarza.
Może powiedzieć, że coś wygląda niepokojąco.
Może doradzić konsultację.
Ale nie postawi diagnozy ani nie wdroży leczenia.
Jak zmniejszyć ryzyko problemów z gojeniem?
Nie jesteśmy w stanie wyeliminować ryzyka całkowicie.
Możemy jednak bardzo mocno je ograniczyć.
Jako tatuator:
- pracuj sterylnie,
- używaj certyfikowanych tuszy,
- przeprowadzaj dokładny wywiad,
- nie tatuuj chorej skóry,
- edukuj klientów.
Jako klient:
- stosuj się do zaleceń,
- nie drap tatuażu,
- nie wystawiaj go na słońce,
- nie wracaj zbyt szybko na siłownię,
- nie stosuj przypadkowych kosmetyków,
- obserwuj organizm.
Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy obie strony traktują swoją część odpowiedzialności poważnie.
Na zakończenie
Przez lata pracy zauważyłam jedną rzecz.
Najwięcej problemów nie wynika z samego tatuowania, ale z braku wiedzy. Klient nie wie, czego się spodziewać, więc wpada w panikę. Początkujący tatuator boi się każdej reakcji skóry, bo nie potrafi jeszcze odróżnić naturalnego gojenia od objawów alarmowych.
Dlatego uważam, że edukacja jest równie ważna jak technika.
Bo dobry tatuażysta nie kończy swojej pracy w chwili odłożenia maszynki.
Dba o klienta również wtedy, gdy zaczyna się najważniejszy etap - gojenie.